Türk Edebiyatında Futbol

Edebiyat ile futbol maç yaparsa: Türk Edebiyatında Futbol

Utku Gel


Edebiyat, kimi zaman sanatın ağır bastığı üretimlerde bulunmuş, kimi zaman da eserlerinde dönemin atmosferini yansıtmıştır. Dolayısıyla edebiyat konu bulmakta zorlanmamış diyebiliriz. Bu konular arasında futbola da yer verilmiş. Başka bir büyülü dünya olan, kitleleri peşinden sürükleyen, gündemi belirleyen futbol… Başka bir ifade ile edebiyatta nice maçlar yapılmış, güzel ve estetik goller atılmıştır. İşte Türk Edebiyatında Futbol, okuyucuyu edebiyat kokulu formayı giymeye davet ediyor.

Türk Edebiyatında Futbol, 1913 ile 2002 yılları arasında yayımlanmış futbol içerikli şiirleri, hikâyeleri, romanları, denemeleri ve anıları bir arayan getiren araştırma ve derleme kitabı. Turgut Çeviker’in hazırladığı bu kitap, hem Türkiye’deki edebiyat-futbol ilişkisini gösteriyor hem de edebiyat tarihinin 89 yıllık kesitinden örnekler sunuyor. Her iki açıdan da önemli ve değerli bir eser.

Edebiyat ile futbol arasındaki maç, kaç kaç biter?

Türk Edebiyatında Futbol, ciddi bir literatür taraması sonucu ortaya çıkmış. Ama gün yüzüne çıkmayı bekleyen üretimler var ve Türkiye’de futbola ilişkin üretimler az. Ancak edebiyatçıların futbola ilgi duyduğu dönemler var. Mesela 1930’lar… Çeviker bu durumu kitapta şöyle açıklıyor:

‘’Büyük savaştan çıkmış, yoksun ve yoksul bir halde her şeyi yeniden kurmak zorunda olan bir ülke için futbol gibi önemli bir coşku kaynağını es geçemezlerdi. Toplumun coşkusuna katılmak istedikleri açık bir gerçek sanırım.’’

İşte o coşkuya katılanlar arasında Nazım Hikmet, Orhan Kemal, Füruzan, Haldun Taner, Ülkü Tamer, Aziz Nesin, Can Yücel, Rıfat Ilgaz ve daha niceleri vardır. Bu isimlere ait üretimler ise Abidin Dino, Turhan Selçuk, Cemal Nadir, Ferit Öngören gibi önemli isimlerin futbol karikatürleriyle kurgulanmış ve bu karikatürler de kitaba görsellik katmıştır. Bu kurguyu, spikerin anlattığı pozisyonu farklı açılardan izlemeye benzetebiliriz.

Kitap, Türkiye’deki edebiyat ile futbol arasındaki ilişkiye edebiyatçıların gözünden bakma imkânı veren iyi bir kaynak. Özetle, Türk Edebiyatında Futbol kitabı okuyucuya edebiyat ile futbol arasındaki maçı izletiyor ve bir soruya cevap bulmaya çalışıyor: Edebiyat ile futbol arasındaki maç, kaç kaç biter?